Zou je vrienden met jezelf willen zijn?

Rare vraag misschien. Maar wel een goede. Want als je kijkt naar hoe streng, kritisch of ongeduldig mensen soms met zichzelf omgaan, dan zou je denken: nee, met deze persoon ga ik liever niet een weekendje weg. Terwijl je wel 24 uur per dag met jezelf opgescheept zit. Het helpt nogal als die relatie wat vriendelijker, losser en milder wordt, toch?

Leestijd 4 minuten

Bij deze vaardigheid staat de relatie met jezelf centraal. Hoe ga je in het dagelijks leven met jezelf om? Moet je veel, heb je veel regels, of lach je af en toe om jezelf, haal je je schouders op om je dwaze acties of zit je vast omdat je leven anders is gelopen dan je diep van binnen wilt?

ACT, hoe zit het ook alweer?

ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Deze vorm van therapie is in de jaren tachtig ontwikkeld door Steven C. Hayes en collega’s. Het doel is niet om vervelende gedachten of gevoelens weg te maken, maar om er anders mee om te leren gaan, zodat je kunt doen wat voor jou echt belangrijk is. Dat noemen we psychologische flexibiliteit.

ACT komt voort uit de contextual behavioral science en leunt op RFT, de Relational Frame Theory. Dat is een gedragstheorie over taal en cognitie. Simpel gezegd: hoe werkt taal in ons brein. Het is precies dat deel van ons brein dat ons als mensen onderscheidt van dieren. Ons brein legt de hele dag verbanden, plakt overal betekenis op en maakt van woorden al snel waarheden. Handig, maar soms ook een recept voor vastlopen. ACT betekent Acceptance & Commitment Therapy. Het doel van ACT is mensen leren omgaan met moeilijke gedachten, gevoelens en omstandigheden, terwijl je doet wat je eigenlijk zo graag zou willen doen.

Dat noemen we psychologische flexibiliteit. En daar horen zes samenhangende processen, ofwel vaardigheden bij.

Zes vaardigheden

Er zijn vele manieren om het Hexaflex te omschrijven. Ik houd daarbij graag de woorden van Gijs Jansen aan.

• Acceptatie en Bereidheid: Ruimte maken voor lastige gedachten, gevoelens en omstandigheden in plaats van er steeds tegen te vechten.
• Defusie: Loskomen van je gedachten, zodat deze je minder snel raken.
• Mindfulness: In contact komen met het hier-en-nu. Ik zeg altijd; Vitamine A voor jezelf en je omgeving.
• Het Zelf als context: Dat klinkt ingewikkeld maar het is niets anders dan Een soepelere en vriendelijkere relatie met jezelf ontwikkelen. Daar gaat dit blog over. De andere vaardigheden kun je vinden op mijn blogspagina.
• Waarden: Ontdekken wat je werkelijk belangrijk vindt in het leven.
• Toegewijde actie: Dingen gaan doen op basis van je waarden.

Al die vaardigheden hangen met elkaar samen en lopen voortdurend door elkaar heen. Het is geen keurig rijtje dat je stap voor stap afwerkt, zo werkt het in het echte leven ook niet. Op de afbeelding hieronder zie je de Hexaflex zoals Gijs Jansen hem gebruikt.

Wat bedoelt ACT met Het Zelf?

Met behulp van vele oefeningen, filmpjes en leesmateriaal ontdek je de relatie die je hebt met jezelf. En dan ontdek je ook wat er handiger, beter of leuker kan.

Al eerder schreef ik dat we dat niet doen met een soort ‘herprogrammering’ door bijvoorbeeld negatieve gedachten te vervangen door positieve of als iemand vastzit het advies te geven om vooral te bewegen. Natuurlijk zijn positieve gedachten mooi, en is sporten goed voor je gezondheid maar bij ACT kijken we naar hoe het bij jou zit, hoe jij ermee omgaat.

De kernvraag bij deze vaardigheid is: Wat ga je vandaag, morgen en deze week voor jezelf betekenen? Dat zal gepaard gaan met de nodige weerstand. We zijn immers beter in iets doen voor een ander dan voor onszelf toch?

Ben je hard voor jezelf of heb je meer hart voor jezelf nodig?

Mensen zijn vaak hard voor zichzelf, ontzeggen zichzelf veel leuks en luchtigheid. Denk aan Brigitte Kaandorp die een heel zwaar leven heeft. Zou het niet heerlijk zijn om jezelf (je verstand) wat minder serieus te nemen?

Ook positieve overtuigingen kunnen voor druk zorgen: denk aan ‘ik moet aardig-sociaal-gezellig-welbespraakt-kundig-slank-goede vader-goede moeder-gezond-fit (vul maar in!) zijn’.

Hoe serieuzer je al die gedachten neemt hoe strakker dat keurslijf gaat zitten. Stel je voor dat het een pak is, het ziet er wel leuk uit maar het gaat steeds strakker zitten.

Binnen ACT hebben we respect voor jouw te kleine pak (al jouw labels, gedachten en gevoelens), maar we nemen bewust afstand van alles wat jou in de weg zit, dus ook de DSM5. Ja, echt. We kijken naar waar jij op vastloopt in het dagelijks leven maar gaan het niet medicaliseren of labelen.

Een kleine oefening

Ga even rustig zitten en denk terug aan een moment waarin je echt gelukkig was.

Ik wacht even.

Bedenk dan: was je op dat moment bezig met hoe geweldig, knap, of leuk je was?

Waarschijnlijk niet en ging je op in het moment, een flow.

Smaakt het naar meer? Nieuwsgierig? Hongerig? Download de gratis app van ACT Guide waar je veel meer info en oefeningen over ACT vindt.

Dus….?

Je leert kijken naar wat je hoofd over jou roept, zonder alles klakkeloos te geloven. Je leert ruimte maken voor jezelf. Je leert wat vriendelijker om te gaan met je eigen binnenwereld. En van daaruit komt er meer ruimte om te doen wat je eigenlijk het liefste wilt doen.

De vraag is dus niet alleen wie je bent, maar ook hoe je met jezelf omgaat.

En misschien nog wel belangrijker: Wat ga je vandaag, morgen en deze week voor jezelf betekenen en doen?

Mijn motto: Iedereen met plezier naar het werk en voldaan weer thuis. Ook de relatie met jezelf speelt daarin een grotere rol dan je misschien denkt. ACT helpt om met meer rust, lucht en richting te leven en werken. Dat voorkomt niet alles. Maar het scheelt vaak een hoop innerlijk geouwehoer.

Zo en nu stop ik want ik ga even mindful een sinaasappeltje eten 🙂

Lees meer over ACT en de andere vaardigheden in mijn andere blogs.

Misschien dat jouw werkgever bereid is om bij te dragen aan een traject. Want mijn motto is: ‘Iedereen met plezier naar het werk en voldaan weer thuis’. ACT kan bijdragen aan meer rust in de werk-privébalans en uitval en demotivatie voorkomen.

Contact