Je hebt altijd een keuze!
Leestijd 4 minuten
Je kent het misschien wel. Je hoofd maakt overuren, je voelt spanning, twijfel of onrust en voor je het weet doe je iets waar je niet bepaald trots op bent.
Enkele voorbeelden uit de praktijk: je zegt niets terwijl je iets te zeggen hebt. Je trekt je terug. Je gaat controleren, pleasen, scrollen, snaaien, verdoven of uitstellen. Heel menselijk. Maar meestal niet erg helpend. Het goede nieuws. Hoe vastgehaakt je ook raakt aan gedachten, gevoelens of gedoe, je hebt altijd een keuze.
Het keuzekruispunt: Hooked of Unhooked?
Deze blog gaat over hoe dat werkt. Hoe je het keuzepunt leert herkennen. Hoe je anders omgaat met wat er in je omgaat. En hoe je steeds vaker het leven leidt dat je wél wilt leven, ook als het onderweg schuurt.
Russ Harris, in 2004 in de USA getraind in ACT door de oprichters van ACT, gebruikt in ACT het ChoicePoint als leidraad om alle ACT-vaardigheden aan te koppelen.
Het keuzepunt werkt als volgt: Je belandt in een situatie of wordt overvallen door gedachten en gevoelens waar je last van hebt.
Welke weg kies je?
De weg die van je waarden af loopt, Away, of de weg die naar je waarden toe gaat, Towards?
Er is dus geen middenweg, je moet kiezen. In ACT kijken we eerst waar je precies op vastloopt. Dit doen we zonder oordeel. Het gaat erom waar jij last van hebt.
We kijken wat er gebeurt als je vastloopt, we noemen dat vastlopen hooked, oftewel vastgehaakt.
Wat doe je als je vastgehaakt zit?
Ga je bijvoorbeeld pleasen, controleren, terugtrekken, kort lontje krijgen, eindeloos voor de tv hangen, gamen, of troost zoeken in bijvoorbeeld drank, drugs, vermaak of eten, snoepen, you name it.
Dat zijn vaak logische reacties. Gefeliciteerd, je bent menselijk!
Alleen brengen ze je niet altijd dichter bij het leven dat je eigenlijk wilt leiden. Want pas als je iets minder vastgehaakt raakt aan het getetter van je Hoofd, ontstaat er ruimte. Ruimte om met je Lijf te voelen wat er is. En ruimte om vanuit je Hart te ontdekken wat er voor jou echt toe doet. En dan komen we uit bij waarden.
Kies je voor Weg van Waarden, en je bent bereid je gedrag te omarmen en op pad te gaan, dan gaan we aan de slag met de vier vaardigheden die ik eerder in de blogs beschreef: Acceptatie, Defusie, het Zelf en Mindfulness. Russ Harris noemt ze unhooking skills.
Deze vier skills bij elkaar noemt hij Mindfulness, en als je naar mindfulness kijkt zoals ik, klopt het wel. Want dat is namelijk Vitamine A, Aandacht voor jezelf (het hele pakketje!) , je omgeving, het hier-en-nu.
En nu jij
Om die andere weg te kiezen, die van Naar Waarden Toe, zul je ook moeten formuleren wat die waarden dan zijn.
Waar word je blij van, waar droom je (stiekem) van, wat heb ik altijd willen doen maar doe ik niet omdat….. vul maar in.
Waarden gaan niet over braaf of perfect leven. Ze geven richting. Ze helpen je bouwen aan je eigen kompas. En dat kompas geeft niet alleen uitdaging, groei en avontuur, maar ook houvast en stabiliteit.
Het sluit mooi aan met hoe ik altijd werk met cliënten en teams. Iedereen die met mij gewerkt heeft krijgt te maken met de ‘waardenoefening’. Want ik vind het zo belangrijk dat jij weet waar je naartoe wilt en wat jij belangrijk vindt in het leven. Zo bouw je aan je eigen kompas. Dat geeft richting, uitdaging, avontuur en ook stabiliteit.
De kritische lezer mist nog een vaardigheid, dat klopt, dat is Toegewijd Handelen. Deze vaardigheid leert je om een strategie en actieplan te maken om het leven te leiden dat je wilt. En binnen ACT voegen we daar een heel belangrijke aan toe: ‘de obstakels, nare gedachten, gevoelens of omstandigheden op de koop toe nemend.’
Hoe mooi is dat?
Bedenk: je hebt altijd een keuze!
Bekijk hier het filmpje van Harris over het ChoicePoint.
Misschien dat jouw werkgever bereid is om bij te dragen aan een traject. Want mijn motto is: ‘Iedereen met plezier naar het werk en voldaan weer thuis’. ACT kan bijdragen aan meer rust in de werk-privébalans en uitval en demotivatie voorkomen.